Zoveel organisaties, zoveel regels en ook zoveel rechtsposities. De brandweer in Nederland is in een gemeentelijke taak. Het brandweerpersoneel is dan ook meestal als vrijwilliger, part-timer of beroeps in dienst van de gemeente. Het staat elke gemeente vrij om de rechtspositie van zijn ambtenaren zelf te regelen, hoewel men ook vaak gebonden is aan landelijke akkoorden.

Er zijn daarom veel verschillende rechtsposities. Door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is een model-rechtspositieregeling voor de vrijwillige brandweer ontworpen, die in veel gemeenten navolging vindt.

Voor rampenbestrijders is door het rijk een aparte rechtspositieregeling vastgesteld.
Personeel van regionale brandweren volgt meestal de rechtspositie van de centrumgemeente, maar dat is niet altijd het geval.