Alle gebouwen in Nederland moeten voldoen aan minimale brandveiligheidseisen. De bouwkundige brandveiligheids eisen staan in het  Bouwbesluit. Daarnaast zijn er  algemeen geldende voorschriften met betrekking tot het brandveilig gebruik van een gebouw. Deze staan in het Besluit brandveilig gebruiik Bouwwerken, kortweg genaamd, het Gebruiksbesluit.

In het Gebruiksbesluit staat, aan welke eisen een gebouw moet voldoen om het voldoende brandveilig te kunnen gebruiken. Het kan gaan om voorzieningen voor vluchtwegen, alarmeringsinstallaties en dergelijke. Afhankelijk van de functie en het gebruik van het gebouw gelden specifieke  installatietechnische brandveiligheidseisen en is  een gebouw vergunningsvrij, meldingsplichtig of gebruiks-vergunningplichtig.

U bent verplicht een gebruiksvergunning te hebben als in uw gebouw:

• meer dan vijftig personen aanwezig zijn, anders dan in een één- of meergezinshuis;
•  bedrijfsmatig stoffen worden opgeslagen die in de Regeling Bouwbesluit zijn omschreven als brandbaar,      
•  brandbevorderend en bij brand gevaar opleverend;
•  bedrijfsmatig of in het kader van verzorging nachtverblijf wordt verschaft aan meer dan 10 personen ;
• dagverblijf wordt verschaft aan meer dan 10 personen jonger dan 12 jaar;
• dagverblijf wordt verschaft aan meer danelijke of verstandelijk gehandicapte personen;

U bent verplicht een gebruiksmelding te doen als:

• in een gebouw meer dan 50 personen tegelijk aanwezig zullen zijn ;
• een woonfunctie in gebruik wordt genomen of wordt gebruikt voor kamergewijze verhuur;
• een gelijkwaardige oplossing is toegepast voor de brandveiligheids eisen

Iedere eigenaar of gebruiker van een gebouw moet zich realiseren dat er met het verkrijgen van een gebruiksvergunning of het melden van gebruik niets wordt afgekocht. De gebruiker zal zich elke dag bewust moeten zijn van de (brand)veiligheid in het pand, dus ook voor het vrijhouden van nooduitgangen en het openhouden van toegangswegen voor hulpdiensten.

Indien geen van bovenstaande  voor u van toepassing is, is spraken van Algemeen Gebruik. De algemene voorschriften uit artikel 2.1 t/m 2.10 van het Gebruiksbesluit zijn voor u van toepassing.

Alleen een gebruiksvergunning of een gebruiksmelding is niet genoeg
Iedere eigenaar of gebruiker van een gebouw moet zich realiseren dat er met het verkrijgen van een gebruiksvergunning of het melden van gebruik niets wordt afgekocht. De gebruiker zal zich elke dag bewust moeten zijn van de (brand)veiligheid in het pand, dus ook voor het vrijhouden van nooduitgangen en het openhouden van toegangswegen voor hulpdiensten.

Brandveiligheid is een verantwoordelijkheid van Burgemeester en Wethouders. De eigenaar of exploitant van een gebouw is verantwoordelijk voor het aanvragen van een gebruiksvergunning bij het college van B en W van zijn gemeente. In de aanvraag moet onder andere zijn vermeld:

• een duidelijke omschrijving van de plaats en de bestemming van het betreffende bouwwerk of de bouwwerken;
• de wijze van verwarming van het bouwwerk, en de energiebron;
• het maximumaantal personen dat gelijktijdig in het bouwwerk zal zijn;
• een bouwtekening met daarop alle relevante brandpreventieve voorzieningen.

Geldigheidsduur
Een gebruiksvergunning of een gebruiksmelding blijft geldig zo lang:
1. het gebouw niet bouwkundig wordt gewijzigd, of
2. het gebouw op een andere manier gebruikt gaat worden.

Een pand kan dus inclusief de afgegeven gebruiksvergunning worden gekocht of verkocht, zolang beide punten niet veranderen.

Wanneer een nieuwe gebruiksvergunning of gebruiksmelding?
Zodra een gebouw in bouwkundig opzicht veranderd wordt en/of het gebruik ervan verandert, moet dit vooraf worden gemeld of moet een (nieuwe) gebruiksvergunning aangevraagd worden. Het kan gaan om uitbreiding, verbouwing, andere indeling, of bijvoorbeeld een kapsalon die in een discotheek wordt omgetoverd.

De brandweer biedt haar expertise op het gebied van brandveiligheid aan Burgemeester en Wethouders aan. De brandweer beoordeelt op verzoek van B en W de meldingen brandveilig gebruik en de aanvragen voor  gebruiksvergunningen en adviseert hierover. Aan de hand van dit advies nemen B en W een beslissing over de gebruiksmelding of de  gebruiksvergunning, eventueel met daarin gestelde aanvullende brandveiligheidseisen. Is een gebruiksmelding gedaan of  is een gebruiksvergunning eenmaal afgegeven, dan controleert de brandweer, in opdracht van B en W , met regelmaat of de (vergunnings)eisen worden nageleefd. Het niet naleven van de voorschriften is strafbaar. Ook is het niet doen van een gebruiksmelding of gebruik in afwijking van de gebruiksmelding strafbaar.

Wie is verantwoordelijk voor de brandveiligheid?
De eigenaar van een pand moet voldoen aan alle eisen die door de overheid worden gesteld ten aanzien van de bouwkundige voorzieningen.
Bij verhuur van het pand moet door eigenaar en huurder samen worden vastgelegd hoe het pand wordt gebruikt.

De gebruiker van een pand is verantwoordelijk voor de veiligheid van anderen die het pand binnenkomen.
Als iemand een bedrijf heeft, is hij verantwoordelijk voor de veiligheid van bezoekers en personeel in het gebouw waarin hij zijn bedrijf uitoefent. Deze gebruiker moet dus maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat anderen geen gevaar lopen. Hij is ook degene die het gebruik moet melden bij de gemeente of een gebruiksvergunning moet aanvragen voor het uitoefenen van zijn bedrijf.

Als de gebruiker ook de eigenaar van het pand is, moet hij zowel de verplichtingen van de gebruiker als die van de eigenaar nakomen.

Als een gebouw door meerdere bedrijven wordt gebruikt, zijn gemeenschappelijke voorzieningen nodig. Vaak kunnen deze alleen door de eigenaar worden gerealiseerd. In bedrijfsverzamelgebouwen zal dus de eigenaar, eventueel via een beheerder, mede verantwoordelijk worden gesteld voor de veiligheid van de bedrijven in zijn pand.